سعی کن تا « ذهنت » را باز نکرده ای ، « دهانت » را هم باز نکنی.
شارژ هفته
شارژ ۱۰ نگران دزدیده شدن ایده هایتان نباشید ؛ بلکه نگران اجرایی کردن ایده هایتان باشید . بجنبید ...
اینجا شارژ های هفتگی را جمعه به جمعه می نویسم.
دنبالم کن!
ثبت رایانامه در خبرنامه
ثبت شماره در خبرنامه This function is deprecated and will add in future.

علم محوری و کتاب محوری

در این مدل ، استاد ، تمامِ تلاش خود را برای تسلط بر متن کتاب می کند و دغدغه ای برای تسلط بر آن علم ندارد و دیگر ، « استادِ خوب » ، استادی می شود که می تواند خوب ترجمه کند ، خوب اعراب گذاری کند و خوب بخواند .

یکی از مشکلاتی که می توان در سال های اخیر در حوزه های علمیه مشاهده نمود ، حاکم شدن روحیه ی « کتاب محوری » به جای روحیه ی اصیل و پر ثمره ی « علم محوری » است . البته قصد تحقیق و ارائه ی علمی ندارم و صرفاً طرح موضوع می کنم . اما تفاوت های علم محوری و کتاب محوری در چیست ؟!

ویژگی های روحیه ی « کتاب محور »

زمانی که « کتاب محوری » حاکم شود ، طلاب به جای پیگیری مفاهیمِ علم ، سعی در تسلط بر کتاب دارند و به جای آن که گستره ی مطالعات خود را به کتب وزین و اصیل آن علم ، توسعه دهند ، آن را به مطالعه ی شروح و ترجمه های همان کتاب محدود می سازند و به جای آنکه روحیه ی « اجتهاد » و نظریه پردازی در آن علم را درون خود ، ایجاد و تقویت کنند ، فقط به یادسپاری ذهنی مکتوبه ها  بسنده می کنند .

روشن است که آن چه از حوزه ها در راستای تولید علم انتظار می رود ، به وسیله ی کتاب محوری ، هیچ گاه حاصل نخواهد شد .

در این مدل ، استاد ، تمامِ تلاش خود را برای تسلط بر متن کتاب می کند و دغدغه ای برای تسلط بر آن علم ندارد و دیگر ، « استادِ خوب » ، استادی می شود که می تواند خوب ترجمه کند ، خوب اعراب گذاری کند و خوب بخواند . در مقابل ، استادی که نظریه پردازی در آن علم را مشی خود قرار داده به مرور طرد می شود و جایگاه خود را از دست می دهد .

قدرت تفکر به مرور رو به نابودی می رود و توقع ظهور و بروز اندیشه های نو ، فقهای نو اندیش و متکلمین دگر اندیش از بین می رود و به جای آن ، جمود فکری ، سنت گرایی فقهی ، کلامی و … حاکم می شود .

ویژگی های روحیه ی « علم محور »

در این مدل ، علم است که حرف اول را می زند و ارزش طلبه و استاد خوب بر اساس تسلط بر علم سنجیده می شود نه کتاب . طلبه به جای آن که وقت خود را برای برداشت های ادبی و لغوی کتاب ها بگذارد ، برای درک مفاهیم عمیق علمی آن ها می گذارد . به جای آن که مجبور به حفظ اندیشه های مؤلف کتاب باشد ، موظف است در کتب مختلف ، غور و تحقیق و تفحص کند و اندیشه های گوناگون و جدید را شناسایی کند و خوب و بد آن ها را از یکدیگر تمییز دهد .

در این روش ، طلبه چون که علم محور است سعی در تعریف صحیح علم مورد مطالعه و دست یابی به کاربرد های آن و کاربرد آن در راستای حل مسائل دارد و تا جایی که مسائل و نیاز های او ادامه دارد ، غور و تحصیل علمی او نیز ادامه خواهد یافت اما در روش کتاب محور ، نیاز و کاربرد علمی مطرح نیست بلکه آنچه اصالت دارد ، « اتمام کتاب » است . حال اگر اتمام کتاب منجر به حل مسائل مربوط به آن علم نشد و نیازهای او را بر طرف نساخت ، باز هم تمایلی برای ادامه وجود ندارد .

  • من برای نظر شما و آزادی نظر شما احترام فراوان قائلم . نظر شما در این پایگاه ، بلافاصله منتشر می شود.
  • چنان چه آدرس رایانامه ی خود را وارد نمایید ، از پاسخ بنده آگاه می شوید.

از لطفتان سپاسگزارم
دیدگاه دیگران
  1. محمد

    موافقم. مفید بود.
    این کتاب محوری در حوزه میتونه خطرناکتر از دانشگاه باشه.

  2. مريم

    فست فود های علمی همین کتاب هایی هستند که در طول سال طلاب باید بخونن و نمره بگیرند . هم دیر هضم وهم بی فایده و فقط احساس سیری کاذب دارن…

    • امیر کریمی گنابادی

      با سلام … چه عرض کنم … الان طلاب دیگه همون کتاب ها رو هم نمی خونن و به جاش تلخیص های متنوع مطالعه می کنند . البته این کار همیشه هم بد نیست !!